گروه انتشاراتی ققنوس

نوستالژی چیزی غمناک و زیبا است - نقد عباس پژمان بر "بازی آخر بانو" خبرگزاری ایلنا

نویسنده: عباس پژمان
تاریخ: 14/اسفند/1384

خبرگزاری ایلنا

رمان بازی آخر بانون نقد شد 
عباس پژمان‌‏: "بازی آخر بانو" ضد رمان است 
 
در ضد رمان نویسنده بسیاری از تکنیک‌‏های خود را لو می دهد و خود نیز در رمان، حضورپیدا می کند .اما در رمان نویسنده همواره سعی دارد خود را پنهان کند و همه چیز را به عهده راوی و شخصیت‌‏ها بگذارد . 
 
به گزارش خبرنگار فرهنگ و اندیشه ایلنا, عباس پژمان در نشست نقد وبررسی رمان" بازی آخربانو"گفت‌‏: واقیعت دو نوع داستانی و تاریخی دارد و اتفاقات تاریخی از نوع زندگی هستند و فرق واقعیت تاریخی و زندگی در این است که این واقعیت تنها برای دوره‌‏ای خاص دارای اهمیت هستند . 
وی تصریح کرد : واقعیت داستانی گزارش و توصیف واقعیت‌‏ها است و این نوع واقعیت با واقعیت زندگی فرق می کند چرا که نویسنده در هنگام نقل روایت تخیل خود را نیز در آن دخیل می کند و روایت افراد مختلف از یک حادثه متفاوت است . 
پژمان با اشاره به رمان بازی آخر بانو گفت‌‏: "بازی آخر بانو "رمان اندیشه است و یکی از موفقیت های نویسنده در این است که در 6 فصل , خواننده احساس می کندکه رمانی سیاسی عاشقانه می خواند . ولی این 6 فصل زمینه چینی نویسنده برای طرح یک موضوع فلسفی یعنی اندیشیدن درباره ماهیت رمان و واقعیت های داستانی است و همین موضوع به زیبایی اثر کمک کرده است . 
این مترجم با اشاره به طرح نوستالوژی در رمان "بازی آخر بانو" گفت‌‏:" میلان کوندرا" در ابتدای رمان "بارهستی" می‌‏گوید : در هنگام تورق کتابی ، چند عکس از هیلتر دیدم به همین خاطراحساسی در دلم بوجود آمد که مرا شگفت زده کرد . در دوران کودکی‌‏ام بسیاری از خانواده‌‏ام در جنگ کشته شدند اما احساسی که نسبت به عکس هیلتر پیدا کردم به من گفت که مرگ آنها برای من رنگ باخته است و از این رو این احساس را آشتی با هیلتر نام نهادم . در واقع کوندرا با طرح این موضوع به مقوله نوستالوژی اشاره می کند . 
پژمان گفت‌‏: نوستالوژی چیزی غمناک و زیباست و بازی آخر بانو به بهترین وجه این موضوع را برای خواننده اش ایجاد می کند و یکی از دلایل موفقیت رمان این موضوع است . از دیگر ویژگی‌‏ها حایز اهمیت رمان لحظه‌‏هایی زیبایی است که نویسنده خلق می کند مثل خوابی که گل بانو می بیند که در این خواب موهای اختر از کفن‌‏اش بیرون زده است و روی آب پخش شده است . این خواب تصویر بسیار زیبا و درد ناکی را برای خواننده ایجاد می کند . 
وی یادآور شد : رمان بازی آخر بانو یک ضد رمان است .اولین بارگ ژان پل سارتر" اصلاح ضد رمان را برای اثری از "ناتالی ساروت" به نام "تصویری از یک مرد ناشناسی" به کار برد . البته بسیاری از منتقدان ، رمان نو فرانسه را ضد رمان می نامند و حتی برخی از آثار کلاسیک نیز ضد رمان به شمار می روند . 
پژمان افزود : نویسنده در ضد رمان به مقابله با توقعات خواننده از رمان بر می خیزد . او طرح رمان را به هم می ریزد و در برخی ازموارد توقعاتی برای خواننده ایجاد می کند و در لحظه‌‏ای دیگر به مبارزه بر علیه این توقعات بر می خیزد . این اتفاق در بازی آخر بانو به رخ می دهد . البته مقابله نویسنده باتوقعات خواننده به هیچ وجه خواننده را قانع نمی‌‏کند . 
وی افزود : یکی از ویژگی های ضد رمان عدم قطعیت است و تردید در سراسر این رمان حضور دارند . در بازی آخر بانو نویسنده در 230 صفحه تصویر و تصوری را که برای خواننده ایجاد می کندکه در 60 صفحه پایانی به یکباره می خواهد این تصویر را ویران کند .البته از کجا معلوم که نویسنده اینبار درست گفته باشد‌‏! درضد رمان ، نویسنده گاهی تکنیک‌‏های خود را لو می دهد و خود نیز در ضد رمان حضور پیدا می کند . اما در رمان نویسنده همواره سعی دارد خود را پنهان کند و همه چیز را به عهده راوی و شخصیت‌‏ها بگذارد . 
این داور جوایز ادبی با اشاره به بلقیس سلیمانی که در فصل های پایانی رمان حضور پیدا می کند ادامه داد‌‏: از دیگر ویژگی‌‏ها رمان بازی آخر بانو زبان شسته و رفته و دور شدن از زبان معیار است . زبان در این رمان به سمت لهجه کرمانی نزدیک می شود و نویسنده تا جایی که برای شخصیت پردازی لازم دارد از لهجه ها و اصطلاحات کرمانی سود می برد. البته در این رمان در مواردی نیز نیاز به ویرایش احساسی می شود و گاهی نیز ایجاز موجب ابهام نویسی شده است همچنین برخی از تتبعات اضافه موجب سنگینی و دشواری جملات شده است . 
وی با اشاره به فرم که نقش زیبا شناختی در رمان بازی آخر بانو بازی می کند گفت‌‏: فرم از ترکیب اجزای مختلف رمان به وجود می آید و با تغییر هر یک از عناصر رمان , فرم نیز تغییر می کند و فرم یکی از رازهای زیباشناختی رمان است .رمان برای خلق زیبایی نوشته می شود و زیبایی رمان به عناصر آن ربط دارد . 
پژمان گفت‌‏: برخی از عناصر رمان زیبا نیستند اما در خدمت فرم که در می آیند به زیبایی فرم کمک می کنند . مثلا فیس جرالد , خالق رمان" گسبی بزرگ" در رمان" آن سوی بهشت" , هر عیب و نقصی که در رمان ممکن وجود داشته باشد را به کار برده است اما درعین حال این رمان یکی از زیباترین رمان های آمریکایی است . 
وی ادامه داد‌‏: در بازی آخر بانو فرم به ضد رمان آن گونه که باید ربط پیدا نمی کند و مهمترین ضعفی که در بازی آخر بانو دیده می شود فرم آن است . همچنین‌‏ مسایلی فمنیسیتی در این رمان به چشم می خورد . همیشه در رمان هایی که توسط نویسنده زن نوشته می شود نویسنده بر آن است از مردان انتقام بگیرد این اتفاق در بازی آخر بانو نیزخود را نشان می دهد و شاهد مثالی که در این رمان به وضوح دیده می شود انتقام" گل بانو" از "ابراهیم رهامی" است . 

اطلاعات این کتاب

نام کتاب: بازی آخر بانو
مترجم: ندارد
مجموعه:
قیمت: 170000 ريال
شابک: 978-964-311-609-5
سال چاپ: 1395
نوبت چاپ: 11
نوع جلد: شو میز
قطع کتاب: رقعي
تعداد صفحات: 292
وزن کتاب: 0
توضیحات کتاب:دستش گرم بود، در را که بست بازى را شروع کردم، همان جا توى هال روى زمین نشستم و چادر سفید را تا روى ابروهایم‏کشیدم‏. »به خانه بخت خوش آمدى‏.« چیزى نگفتم و به اطراف نگاه کردم، خانه بزرگى بود، ظاهراً سه اتاق خواب داشت‏. خانم دکتر محمدجانى هم استاد فلسفه است و هم اهل داستان‏. این زن مرموز که در کلاس‏هاى فلسفه‏اش جدیتى غریب‏دارد، در بعدازظهرهاى جلسه‏هاى داستان انسانى دیگر است: مهربان و صمیمى‏. و آیا همین نمى‏تواند دلیلى باشد براى‏گلبانو بودن او؟ زنى که خواسته و ناخواسته در دشوارترین وقایع تاریخ معاصرمان نقش‏آفرینانه حضور داشته و با این همه‏بازیگرى بوده است در دست مردانى بازیگردان؛ مردانى که هر یک بنابه هواى خود حضورش را نقش و نام بخشیده‏اند. رمان «بازی آخر بانو» در 292 صفحه در اندازه رقعی با قیمت 2500 تومان توسط نشر ققنوس راهی بازار کتاب شد.

کتاب های مرتبط با این کتاب