گروه انتشاراتی ققنوس

نگاهی به مجموعه داستان محمد حسینی یکی از همین روزها...

نویسنده: علیرضا پیروزان
تاریخ: 5/مهر/1383

روزنامه اعتماد

نویسندگان جوان ما نیز همانند نویسندگان کهنه کار و جاافتاده که زمانی به دنبال راه و روش‌ها و شگردهای تازه‌یی برای نگارش داستان‌هایشان و ارایه بیان تازه‌یی از مفاهیم موجود و مندرج در آن داستان‌ها بوده‌اند، تلاش دارند تا سبک و سیاق خاص خود را پیدا کنند و از این رهگذر نام خود را نه به عنوان متفننی در حوزه ادبیات داستانی، بلکه به عنوان نویسنده‌ای صاحب سبک و اثر ثبت کنند. در سال‌های اخیر نوع نگاه تازه‌یی به ادبیات داستانی و فعالیت و پویایی میان داستان‌نویسان رواج پیدا کرده است که تاثیرات مثبت، محسوس و غیرقابل انکاری داشته است. از جمله کارکردهای این نگاه تازه، بازبینی گذشته یا درواقع نگاهی دقیق و موشکاف بوده است به آنچه در سنت داستان‌نویسی معاصر ما اتفاق افتاده است. محمد حسینی یکی از این نویسندگان جوان است که تلاش دارد در چنین راهی گام بگذارد، هر چند که این راه خطراتی را هم در پی دارد که به آن نیز اشاره خواهم کرد. محمد حسینی (متولد 1350) یکی از نویسندگان جوان و تازه‌کار درحوزه ادبیات داستانی است که پیش از این در جمع‌های داستان‌خوانی حضور نسبتا فعالی داشت و اکنون نخستین مجموعه داستانی خود با عنوان «یکی از همین روزها ماریا» را روانه بازار کتاب کرده است. بنابراین به اختصار و بنا به دلایلی که می‌آورم می‌توانید مجموعه «یکی از همین روزها ماریا» را که در بردارنده هشت داستان کوتاه است در ردیف آثار جدی و خلاقانه داستان‌نویسی امروز ما به حساب آورید و البته در جای خود از کم و کاستی‌های داستان‌های این مجموعه نیز صحبت به میان خواهد آمد. (1) «یکی از همین روزها ماریا» در روند رو به رشد ادبیات داستانی ایران قرار دارد، به این معنا که به طور کامل از آثار شبه عامیانه فاصله گرفته است و تلاش دارد تا با ارائه مولفه‌هایی از سبک و زبان خود، استقلال هنری خود را نیز حفظ کرده باشد. گرچه این موضوع به نوبه خود دشواری‌هایی را برای نویسنده‌اش به همراه داشته و حتی گاهی به پیچیده‌نویسی و برخی بازی‌های زبانی تصنعی نزدیک شده است. (2) مجموعه داستان «یکی از همین روزها ماریا» از نوع سبک و زبان تثبیت شده گلشیری – بخصوص در «شازده احتجاب» و داستان‌های کوتاه گلشیری – و یا مضامین نوع کار گلشیری و حتی «بوف کور» هدایت – در خود داستان «ماریا» - بهره می‌جوید. اما این بهره‌گیری در جهت خلاقانه بوده و بر عکس آنچه امروز در آثار برخی از دیگر نویسندگان ما دیده می‌شود منجر به تقلید و کپی‌برداری از آثار پیشین نشده است. از جمله دلایل توفیق نویسنده در این امر، ارایه نگاه تازه به مضامین قدیمی و یا بازبینی دیگر گونه آنها بوده است. در مورد خود داستان «ماریا» هم که به آن اشاره شد باید گفت که علی رغم شباهت مضمونی و حتی زبانی – منظور لحن و گفتار است – با «بوف کور» هدایت، صرفا تلاش در ایجاد نوعی رابطه بینامتنی با خود اثر دارد. (3) داستان‌های این مجموعه دچار نوعی سیطره ذهنی‌گرایی هستند که البته گاهی در این ذهنی‌گرایی افراط شده است. مساله مرتبط دیگر به همین مولفه، «سپیدخوانی»ها و تامل بیشتر خواننده در متن داستان‌هاست که منجر به لذت پایانی از خوانش متن به علت درگیر کردن ذهن خواننده با داستان‌ها می‌شود. در برخی از داستان‌ها نیز – به ویژه داستان «لخم» - خواننده باید از لا به لای دیالوگ‌های میان شخصیت‌ها به اصل ماجرا پی ببرد: واقعه وحشتناکی که رخ داده است و مشتی آدم پریشان و پشیمان و سرگردان که مانده‌اند چه کنند با گوشت لخم مردی که مثله شده و آنها کباب کرده‌اند و خورده‌اند. (4) نگارش این داستان‌ها دستاورد تاکید نویسنده‌اش بر نثر و زبان نیز بوده است. البته خود این مهم موجب دور افتاده نویسنده از آنالیز شخصیت‌های داستان‌اش شده است. به این طریق می‌توان مدعی شد که در مجموعه داستان «یکی از همین روزها ماریا» شخصیت‌پردازی‌ها عقیم مانده است و یا به گونه‌یی تمام عیار به آن پرداخته نشده است. برای نمونه می‌توان گفت که مشخص نیست برخی از این آدم‌ها در محیط‌ها و شرایط متفاوت چه عکس‌العمل‌هایی ممکن است از خودشان بروز دهند و ... (برای نمونه از نوع داستان‌ها نگاه کنید به دو داستان «علی عمو» و یا «لخم».) در ادامه همین رویکرد محمد حسینی به زبان باید متذکر شد که به نظر می‌رسد نویسنده دارد به آرامی تشخص زبانی خودش را نیز پیدا می‌کند. واژه‌ها در کار حسینی اهمیتی دو چندان دارند و به همین خاطر باید درست گزینش شوند و در جای خود به کار روند. البته مسلما نباید به همین بسنده کرد و بیش از این هم تلاش کرد. از سوی دیگر توجه بیشتر به همین جریان می‌تواند حسینی را از سیطره نثر و زبان گلشیری نیز برهاند. در مجموع و در پایان تمامی این حرف‌ها باید بگویم که حسینی نویسنده جوانی است و در آغاز راه و منتظر آثار بهتر او نیز خواهیم ماند. چه اینکه او با انتشار اولین مجموعه داستان خود نشان داده است که به طور جدی به مقوله داستان و داستان‌نویسی نگاه می‌کند و همین مهم دستاورد کمی نیست. 

اطلاعات این کتاب

نام کتاب: یکی ازهمین روزها ،ماریا
نویسنده: محمد حسینی‌
مترجم: ندارد
مجموعه:
قیمت: 11000 ريال
شابک: 964-311-428-7
سال چاپ: 1387
نوبت چاپ: 2
نوع جلد: شو میز
قطع کتاب:
تعداد صفحات: 0
وزن کتاب: 0
توضیحات کتاب:لیا می گوید:(( بکشش ، بلدید که.)) می گویم: ( ماریا را؟ آن هم حالا) باخشم نگاهم می کند. می گوید:( شاید هم ماریا را. فقط یک گزلیک دسته استخوانی می خواهد ویک چمدان والبته قبلش هم یک پیاله شراب چند ساله مسموم ، هدیه عمو یا چه می دانم کی.)

کتاب های مرتبط با این کتاب