گروه انتشاراتی ققنوس

نقدی بر "نتایج انقلاب ایران" در کتاب ماه تاریخ و جغرافیا

نویسنده: کریم جعفرى
تاریخ: 1/اردیبهشت/1384

کتاب ماه -فروردین و اردیبهشت 84 

نیکى کدى، ایران‏شناس برجسته آمریکایى، در حوزه تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، به خصوص تحولات یکصد سال‏اخیر آن، داراى کتاب‏ها و مقاله‏هاى بسیارى است. وى با تمرکز پژوهش‏هایش بر تاریخ معاصر ایران، به ویژگى‏هاى‏تحولات تاریخ ایران در دوره معاصر و عوامل تاریخ‏ساز آن آشنا شده است و در حال حاضر آثار او جزو تحقیقات مهم‏براى شناخت تاریخ ایران به شمار مى‏رود. کدى که کرسى استادى تاریخ را در دانشگاه بیل دارد در سال 1981میلادى، کتابى با عنوان رشته‏هاى انقلاب: تاریخ تفسیرى ایران معاصر تألیف کرد که در ایران با عنوان ریشه‏هاى‏انقلاب ایران، با ترجمه دکتر عبدالرحیم گواهى در سال 1369 منتشر شد. کتاب حاضر ترجمه فصل‏هاى دهم، یازدهم‏و دوازدهم چاپ دوم همان کتاب است که تحولات ایران را از انقلاب اسلامى سال 1357 تا امروز مورد نقد و بررسى‏قرار مى‏دهد: 
نویسنده نکات زیر را در کتاب مورد توجه خاص قرار داده است: آزادى‏هاى سیاسى، مشکلات زنان و نقش آنان در جامعه، جوانان و مسایل مربوط به این قشر، روابط خارجى از ابتداى انقلاب تاکنون، کشمکش‏هاى درون جناحى ومبارزه براى کسب قدرت در تمام سطوح، بازکاوى فرایند رشداندیشه‏هاى آزادى خواهى، اصلاح‏طلبى و سربرآوردن‏ نظریه‏پردازان و متفکران جدید، مشکلات ناشى از جنگ ایران و عراق و پدیدآمدن بحران‏هاى عمیق اقتصادى وبرقرارى نظام یارانه‏اى، تأمین اجتماعى با نگاهى به سطح بهداشت و آموزش، میزان مشارکت مردم درتصمیم‏گیرى‏هاى مهم و غیره. 
فصل اول با عنوان»سیاست و اقتصاد در دوره امام خمینى (ره) «1358-1368»، به چگونگى تشکیل، تکوین و سپس‏تثبیت نظام جمهورى اسلامى مى‏پردازد. 
حزب جمهورى اسلامى که مؤسسان آن را اغلب شاگردان حضرت امام )ره ( تشکیل مى‏دادند و از پشتیبانى ایشان و شوراى انقلاب هم برخوردار بودند - هر چند بسیارى از مؤسسان و سران خود را در جریان ترور منافقین از دست‏دادند - وظیفه تثبیت نظام را برعهده داشتند. 
نویسنده طرفداران امام خمینى )ره( را در دوره تثبیت نظام در درون حزب جمهورى اسلامى به دو دسته تقسیم‏بندى‏مى‏کند و عناوین مرسوم آن‏ها را چنین برمى‏شمارد: یکى»چپ اسلامى»، شامل آن دسته از پیروان امام خمینى)ره( که‏ به اقداماتى براى مردم معمولى نظیر اصلاح ارضى و ملى کردن بنگاه‏هاى اقتصادى تأکید داشتند و مخالف روابط بهتر با غرب بودند. دیگرى »محافظه‏کاران« یا »راست اسلامى»، که از مالکیت خصوصى، سنت و نظارت دینى دفاع‏مى‏کردند. بعدها »عمل‏گرایان« یا »راست مدرن« از بین محافظه‏کاران سربرآوردند که در به حرکت درآوردن اقتصاد بیمار ایران)به واسطه تحریم‏هاى پس از انقلاب ایران و جنگ) تأکید داشتند. 
فصل دوم کتاب به بررسى سیاست و اقتصاد ایران پس از رحلت، مجلس خبرگان، ریاست جمهورى هاشمى‏رفسنجانى و روابط دولت با مجلس مباحث این فصل را تشکیل مى‏دهند. 
ایران پس از رحلت امام، ایران پس از جنگ نیز بود، رفسنجانى با تنظیم دو برنامه پنج ساله با عنوان سازندگى، سعى‏کرد خرابى‏هاى پس از جنگ را ترمیم کند. بعد از آن نیز براى کنترل بهتر اقتصاد، به بازار آزاد روى آورد. هر چند برنامه‏خصصوى‏سازى وى موفقیت چندانى در پى نداشت، اما توانست با تمام مشکلات موجود چرخ اقتصاد را به حرکت درآورد. 
راه‏اندازى دوباره بورس، راه‏اندازى کارخانه‏هاى تعطیل شده، افتتاح کارخانه‏ها و مراکز صنعتى جدید و غیره در دوره‏ریاست جمهورى رفسنجانى صورت گرفت. از این دوره، اغلب به عنوان دوران گذار یاد شده است. 
تلاش زنان در راه آزادى‏هاى فردى و انتشارات نشریات گوناگون با موضوعات متنوع از ویژگى‏هاى این دوره است. درحوزه سیاست خارجى، ایران، در پى حمله عراقى‏ها به کویت ضمن اعلام بى‏طرفى، تجاوز عراق را محکوم نمود وتوانست با بهره‏گیرى از شرایط موجود، از وخامت مناسبات خود با شیخ‏نشین‏هاى عرب بکاهد. همچنین در این دوره‏ ایران با تحریم‏هاى دولت کلینتون روبرو شد، اما با چاره‏اندیشى‏هاى گوناگون توانست بحران‏هاى مختلف را پشت سربگذارد. 
به نظر نویسنده، انتخابات ریاست جمهورى خرداد 1376 نقطه عطفى در تاریخ انقلاب اسلامى به شمار مى‏رود.خاتمى با شعارهاى آزادى‏خواهانه و تبیین دیدگاه جامعه مدنى، توانست در آن انتخابات پیروز شود. وى با طرح ایده »گفتگوى تمدن‏ها« توانست از خود چهره‏اى جهانى بسازد. 
به عقیده خانم کدى، خاتمى در سیاست خارجى کارنامه‏اى موفق دارد، چنان که با طرح ایده »گفتگوى تمدن‏ها«، سال2001 از سوى سازمان ملل به این عنوان نامیده شد. سپس با طرح مذاکرات براساس احترام متقابل، اولین رئیس‏جمهور ایران بود که به اروپا سفر کرد و توانست با اعراب نیز روابط قابل قبولى برقرار کند. 
همچنان که دولت خاتمى به فضاى باز سیاسى فکر مى‏کرد، در زمینه اقتصاد نیز اقدامات متعددى انجام داد. 
با این وجود، هنوز هم ایده اقتصاد بدون نفت براى برنامه‏ریزان اقتصاد ایران رویایى بیش نیست. با این‏که دولت با حمایت‏هاى گمرکى به تولید برخى کالاها در داخل کمک کرده است، اما نتوانسته است آن طور که باید براى صدورمحصولات خود به خارج بازارهاى مناسبى پیدا کند. 
دوره دوم ریاست جمهورى خاتمى با تحولات چندى همراه شد: حمله به برج‏هاى تجارت جهانى در نیویورک واعلام جنگ آمریکا با تروریسم، حمله آمریکا به افغانستان و عراق، قرار گرفتن ایران در فهرست کشورهاى محور شرارت و در نهایت پرونده هسته‏اى ایران. 
فصل سوم با عنوان جامعه، جنسیت، فرهنگ و زندگى فکرى، در چند بخش ترتیب‏ یافته است. بخش اول به مباحث‏ جامعه آموزش و بهداشت اختصاص دارد. نویسنده موفقیت‏هاى نظام ایران در کنترل جمعیت، افزایش مراقبت‏هاى‏بهداشتى، کاهش میزان مرگ و میر و افزایش سطح آموزش و سواد را حتى در دورافتاده‏ترین روستاهاى ایران قابل‏توجه مى‏دانسته است. در مقابل، مهم‏ترین مشکلات جامعه جوان ایران را بیکارى، بى‏هویتى و مواد مخدر ذکرمى‏کند. 
زنان و خانواده موضوع بخش دوم را تشکیل مى‏دهد. نویسنده مبارزات زنان بارى دستیابى به حقوق خود را موردتوجه قرار داده و نقش آن‏ها در اجتماع امروز ایران را بررسى نموده است. 
سینماى ایران و اهمیت آن در عرصه جهانى، در بخش سوم بررسى شده است. نویسنده فیلم‏سازانى چون عباس‏کیارستمى، مجید مجیدى، محسن مخملباف، جعفر پناهى و ابراهیم حاتمىکیا را از کارگردانان موفق ایران ذکر مى‏کند. 
گرایش‏هاى فکرى نظریه‏پردازان اصلاحات و وضعیت اقلیت‏هاى مذهبى موضوعات پایانى فصل سوم را تشکیل‏مى‏دهند. 
در خاتمه نویسنده بر این باور است که هر چند روند نوسازى ایران از قرن نوزدهم آغاز شده، این روند تا به امروز نیزادامه دارد. 
همچنین به نظر خانم کدى، هویت مستقل ایرانى - اسلامى ایران را از سایر همسایگانش متمایز مى‏کند و همین امر رازبقاى ایران در طول 500 سال اخیر است. 

 

اطلاعات این کتاب

نام کتاب: نتایج انقلاب ایران
موضوع: تاریخ
نویسنده: نیکی آر. کدی
مجموعه:
قیمت: 70000 ريال
شابک: 978-964-311-512-8
سال چاپ: 1392
نوبت چاپ: 4
نوع جلد: شومیز
قطع کتاب: رقعی
تعداد صفحات: 176
وزن کتاب: 0
توضیحات کتاب:کتاب‌ حاضر اثری‌ اثری‌ کلاسیک‌ در حوزة‌ مطالعات‌ خاورمیانه‌ است‌. پروفسور کِدی‌ سرگذشت‌ ایران‌ معاصر را در این‌ کتاب‌ تا زمان‌ حال‌ بازگو کرده‌ و به‌ بررسی‌ تحولات‌ سیاسی‌، فرهنگی‌ و اجتماعی‌ آن‌ می‌پردازد. وی‌ جنگ‌ ایران‌ و عرازز، جنگ‌ خلیج‌ فارس‌، تأثیرات‌ واقعة‌ یازده‌ سپتامبر و رابطة‌ استراتژیک‌ ایران‌ با ایالات‌ متحده‌ را به‌ شکلی‌ حاکی‌ از بصیرت‌ شرح‌ می‌دهد و نیز تحولاتی‌ را که‌ در نظام‌ آموزش‌ و پرورش‌، مراقبت‌های‌ درمانی‌ و بهداشتی‌، هنر و نقش‌ زنان‌ در ایران‌ رخ‌ داده‌ است‌ بررسی‌ می‌کند. همچنین‌، در این‌ کتاب‌ مجال‌ آشنایی‌ با ابعاد دیگری‌ از ایرانِ بعد از انقلاب‌ نظیر حقوزز بشر و حقوزز اقلیت‌ها فراهم‌ شده‌ است‌. کتاب‌ «نتایج‌ انقلاب‌ ایران‌» منبعی‌ است‌ روشنگر برای‌ آشنایی‌ با تکاپویی‌ که‌ هم‌ اکنون‌ در راه‌ دموکراسی‌ در ایران‌ جریان‌ دارد.

کتاب های مرتبط با این کتاب